De ikke, ikke maatschappij

Bij een FB vriend kwam ik deze column tegen. Die is nagenoeg precies zo als ik erover denk en dus een pleidooi voor empathie
Door Mieke van Stig

Ik moet toegeven dat ik de laatste tijd niet altijd even vrolijk ben, maar als ik naar het nieuws kijk neemt mijn vertrouwen in de mensheid zienderogen af. Zo bereikte me het nieuws dat ruim veertig procent van de artsen de behandeling wil kunnen weigeren aan patiënten met een ongezonde leefstijl, zeker als die leefstijl bijdraagt aan de aandoening waarvoor behandeling gevraagd wordt.
 Zonder empathie is de zorg mank
Blijkbaar zien, in navolging van politici, nu ook artsen de leefstijl als volstrekt vrije keuze. In deze visie zijn niet alleen het leven en het lichaam maakbaar, maar zijn de burger of de patiënt er ook persoonlijk verantwoordelijk voor en dus schuldig aan als het niet goed gaat.
Om te beginnen is dit wetenschappelijk aanvechtbaar: keuzes worden grotendeels onbewust gemaakt. Omgeving, marketing en persoonlijke omstandigheden zoals stress spelen een zeer grote rol in het keuzenproces. Keuzes worden altijd gemaakt in een context en de mate waarin mensen deze kunnen beïnvloeden is maar heel beperkt. Daarbij kan er weliswaar een statistisch verband zijn tussen leefstijl en aandoening, maar op individueel niveau is dit niet altijd bewijsbaar, laat staan dat er van een echte vrije keuze en dus schuld sprake is. Statistische gegevens mogen nooit naar individueel niveau worden vertaald. Maar los daarvan: een arts die zijn patiënt veroordeelt, kan niet meer helpen en kijkt niet meer naar de mens achter de ziekte.
Dobbernegers, labbekakken en lillende vleeshompen
Maar hier blijft het niet bij. Helaas. Want wat te denken van de term “dobbernegers” voor wanhopige vluchtelingen die omkomen op hun tocht naar een toekomst? En Hans de Boer met zijn labbekakken, die, niet gehinderd door enige kennis van cijfers en feiten, vond dat mensen met een bijstandsuitkering maar asperges moesten gaan steken in plaats van thuis zitten en geld vangen. Je zult maar wanhopig je honderdste sollicitatiebrief hebben weggestuurd.
En net toen ik dacht dat we alles gehad hadden, kwam Pro-Rail voorman Eringa met het verwijt dat zelfmoordplegers geen rekening houden met vertragingen van zijn schema. Hoe komen mensen zo kil, zo wreed, zo dom? Sinds wanneer is het treinenschema belangrijker dan het leed van de achterblijvende familie, of van de machinisten, treinpersoneel en inzittenden die zoiets gruwelijks meemaken?
Het lijkt wel steeds vaker voor te komen dat we volstrekt gevoelloos reageren op mensen die het moeilijk hebben. En dat geldt niet alleen voor de Grieken, de vluchtelingen en mensen in conflictgebieden. Want sinds wanneer is het oké om openlijk te spreken van de vreselijke aanblik van wit lillend vlees, waar het iemand betreft die net als ieder ander van het zonnetje wil genieten? En hoezo vindt 55% van de Nederlanders dat mensen met longkanker het aan zichzelf te danken hebben en is het nodig dat de Stichting Longkanker daar een campagne tegen moet opstarten? En gaat dat helpen?
Een nieuwe golf wreedheid en domheid
Het lijkt me goed om eerst eens te kijken wat er aan de hand is. De geschiedenis laat ons zien dat wreedheid, domheid en een gebrek aan empathie beslist niet alleen kenmerkend is voor onze tijd. Toch lijkt me dat er sprake is van een patroon. Een samenloop van krachten die alles te maken hebben met onze neoliberale, meritocratische samenleving: hierin staan de waarden eigen keus, eigen verantwoordelijkheid en eigen verdienste centraal. Dit betekent dat de invloed van sekse, kleur en klasse het liefst ontkend worden, want iedereen heeft immers gelijke kansen, toch?
Dat niet iedereen evenveel mazzel heeft gehad in het leven is dan een spelbreker van jewelste, dus dat zien we liever niet. Roken en overgewicht worden liever niet gezien als een gevolg van lagere sociale klasse, armoede en stress, of van een op totale verslaving uit zijnde voedings- en tabaksindustrie. Mensen hebben geen pech meer, omstandigheden zijn geen excuus en wie nog durft te mekkeren over een slechte jeugd neemt zijn eigen verantwoordelijkheid niet serieus. Nee: deze mensen zijn zelf schuldig en kosten de samenleving, óns, alleen maar geld.
Welk probleem lossen we hiermee op?
Want wat gebeurt hier? Als je goed kijkt, zie je dat elke keer dat een bepaalde groep mensen worden uitgesloten van onze empathie, ons medegevoel, door hun situatie te herdefiniëren als verwijtbaar, eigen schuld, een gebrek aan moraal. Die luie Grieken verdienen onze steun niet, ze moeten maar eens werken in plaats van in de schaduw hangen. Dat de werkloosheid daar oploopt tot vijftig procent, dat kinderen in armoede opgroeien, dat hypotheken onder water staan, ach, tja. Het lijkt heel prettig om je af te sluiten van anderman’s (vrouws) leed. We hoeven niet meer mee te lijden én we kunnen geloven dat ons geluk te danken is aan onze eigen superioriteit, je weet wel: meritocratie, eigen verdienste, eigen keus, eigen verantwoordelijkheid. Het leven is toch maakbaar? Een vriend van me heeft alvleesklierkanker en vertelde dat sommige mensen bijna teleurgesteld reageren als hij zegt dat hij nooit heeft gerookt. Dat zo’n ziekte je ook zomaar kan overkomen, past niet in hun maakbaarheidsdenken.
Als mens zijn we sociale dieren. We worden geboren met empathie, die nodig is om sociaal te kunnen leren en functioneren. Daarbij maken we voortdurend onderscheid: wie hoort bij ons en wie is de vijand, de ander? Sociale uitsluiting, via de definities van de situaties uit de voorbeelden hierboven, is een actief proces van ont-empatisering. Zo hoeven we de pijn van anderen niet te voelen: ze verdienen het, hebben er zelf om gevraagd. We kunnen opgelucht verder met leven.
Het ont-empatiseren lost wel degelijk een conflict op, namelijk de spanning tussen je eigen neiging tot empathie en een wereld waarin pech en geluk ongelijk verdeeld zijn. Met het uitbannen van dat gevoel is de orde hersteld: de pech is eigen schuld, daar hoeven we geen medelijden voor te voelen.
De definities zijn niet bedoeld om problemen op te lossen, maar als excuus om juist onze handen ervan af te trekken. Het gaat niet meer om helpen, maar om het legitimeren van onze eigen houding van uitsluiting. De afwijzende arts zal zijn handen van de patiënt willen aftrekken, mensen met overgewicht durven nauwelijks meer op het strand te zitten, zieken krijgen verwijten in plaats van compassie, en Hans de Boer hoeft zijn achterban, de werkgevers, niet tot de orde te roepen.
Een pleidooi voor empathie
Wie is gebaat bij dit gedrag? Je zou zeggen: wijzelf, maar dat is schijn. De keerzijde van deze houding is dat daarmee de druk in de samenleving toeneemt. De onveiligheid, de dreiging om zelf ook uitgesloten te worden, raakt ook jezelf. We moéten presteren, slank zijn, gezond leven, hard werken, succesvol zijn, want de afwijzing zit ons op de hielen. Steeds meer mensen bezwijken onder de hoge druk en zitten thuis met burn-out of psychische klachten. En denken vervolgens dat het aan hun eigen falen ligt.
We lossen dus niets op. Voor onszelf niet, en zeker niet voor de buitengesloten ander. Dus, mochten jullie iets over Griekenland willen zeggen (of in alle andere bovengenoemde voorbeelden): verplaats je eerst eens in de situatie van de ander en vraag je af of je zou willen ruilen. Als het antwoord nee is, dan weet je waar het fout gegaan is en wat je te doen staat. Mededogen is zoveel fijner voor de gever en de ontvanger. Probeer het, je kunt het!

Advertenties

Het seniorenconvent

Of te wel het besloten presidium. Vorige keer was ik bij een onderdeel op verzoek van de burgemeester. Dit keer was ik bij een onderdeel op verzoek van mijn collega Rob Verheijen. De bedoeling was het besloten deel op te heffen. Mijn mening ik heb spijt dat ik gegaan ben, wat een puinhoop. Ik hoorde fractievoorzitters meer praten dan dat ik in 12 jaar raad van ze heb meegemaakt in de raadsvergadering Snappen zij het wel dat ze volksvertegenwoordiger zijn?Of het nu wel of niet is afgeschaft is mij nog onduidelijk. Ik ben gegaan of het daarna nog lang geduurd heeft, ik heb geen idee. Mijn indruk deze raad word bestuurd door de raadsgriffier en niet gekozen ambtenaren. Het is echt tijd om de politiek weer een gezicht te geven Zodat u er ook iets aan heeft. Want zeg nou zelf de raad is niks als tik tik tik, de carrousel is mooi, maar niet effectief door de restricties. Je kan overal schriftelijk vragen over stellen, maar de antwoorden krijg je toch niet en wil je tijdens de raadsvergadering een vraag stellen, moet deze van te voren binnen zijn. Er wordt voor jou bepaald of deze actueel is. Ik zou bijna zeggen lang leve Harry Keereweer en het oude Groesbeek. Misschien gaat Mark ook nog eens beseffen dat de raad meer is dan een formaliteit en worden de leden van de raad ook weer volksvertegenwoordiger. De verkiezingen komen eraan.

Preview begrotingskrant

Eerder heb ik u verteld, over 300 woorden voor in de begrotingskrant
Bij deze open en eerlijk onze bijdrage:

Sociaal Groesbeek
Een eerlijke verdeling van onze gemeentegelden zonder voor Sinterklaas te spelen.
Voor ons ligt de begroting van Bergendal 2018.
Een begroting met een grote plus, voor ons is echter een extra opname uit de algemene reserve onbespreekbaar: Wij willen niet voor de toekomstige raad beslissen. Anderzijds worden we blij gemaakt met een lastenverlichting. Wat voor ons onverteerbaar is, is de verhoging van de rioolheffing met 10%. Wij zijn een partij voor de hele gemeente, echter de inwoner van het oude Groesbeek is al sinds de herindeling behoorlijk de Sjaak. Waar bij de harmonisatie werd beloofd dat niemand er op achteruit zou gaan lijkt het tegenovergestelde waar. Wij zullen deze begrotingsdebatten inzetten op een juiste besteding van de meevaller. Wij willen dat de teveel betaalde rioolheffing 2016 desnoods van de nog te ontvangen frictiekostenvergoeding betaald word. Wij willen veilige fietsroutes voor scholieren van en naar polder. Wij willen dat de eigen bijdrage voor EHBO cursisten vergoed wordt door de gemeente. Wij willen dat het handhavingsbeleid zich eindelijk gaat toespitsen op overlast gevende inwoners. Wij willen een beloning voor jongeren die zich positief gedragen. Leefbaarheid in de kernen is een veel gehoord woord, maar hoe staat het daar nu mee? Wij willen een onderzoeksbureau opdracht geven de leefbaarheid te onderzoeken. Wij willen een werkcoach die zich gaat focussen op moeilijk plaatsbare werklozen en dat er nu eens echt wat komt van de banenafspraakverplichting.

Wij willen de stofkam door alle bestaande gemeenschappelijke regelingen zodat de opslag/overheadkosten verminderen. Wij willen specifiek voor onze gemeente duidelijk wat deze deelname kost en wat het opbrengt. Wij willen een betere sociale werkvoorziening waar werknemers meer zijn dan een uitstroom/detacheringspercentage.
Teveel om in 300 woorden op te noemen, wij zullen tijdens de begrotingsdebatten moties en amendementen indienen o.a. voor een betere grofvuilinzameling en waardering voor mantelzorgers

300 woorden

Op 2 november zijn er de jaarlijkse begrotingsdebatten weer. Uiterlijk aanstaande dinsdag moet wij de tekst voor de begrotingsdebatten inleveren.
Er komt tijdens de debatten geen praatje meer vooraf, maar we moeten reageren op de 300 woorden van de overige fracties. Ik vind het idioot om in 300 woorden een mening te hebben over een begroting van 85 miljoen euro. Ik denk dat er nog weinig respect is vanuit het College voor de raad. De gemeenteraad bestuurd uitsluitend op hoofdlijnen, maar hier kan men nog nauwelijks spreken van zijlijnen. We begeven ons met z’n allen op een dunne lijn is mijn optiek. Tijd voor leuzen als tijd om af te rekenen en Sociaal Groesbeek de luis in de pels zijn, zeker weer aan de orde. Ons gaat het lukken om in een kleine 300 woorden een tekst aan te leveren, maar voor u als kiezer is het toch lastig.

Ik ben tegen de btw verhoging

Het gruwelkabinet Rutte 3 is een feit. Zo´n drie jaar geleden gingen de btw tarieven, voor arbeidsintensieve beroepen naar 0%.
Nu ligt er een voorstel om de btw te doen stijgen met 3%. Water een eerste levensbehoefte, maar ook groenten en brood worden 3% duurder.
Alsof nog niet genoeg genaaid zijn door de euro. Er is een online petitie gestart, ik heb deze in ieder geval gesteund. U ook? Teken deze dan hier https://www.geenbtwverhoging.nl/